تبلیغات
استاد مهران مهتدی
استاد مهران مهتدی



آشنائی با دستگاه همایون

هر دستگاه موسیقی ایرانی، توالیی از پرده‌های مختلف موسیقی ایرانی است که

 انتخاب آن توالی حس و شور خاصی را به شنونده انتقال می‌دهد. هر دستگاه از

 تعداد بسیاری گوشه موسیقی تشکیل شده‌است و معمولاً بدین شیوه ارایه

 می‌شود که از درآمد دستگاه آغاز می‌کنند، به گوشه اوج یا مخالف دستگاه در میانه

 ارایه کار می‌رسند، سپس با فرود به گوشه‌های پایانی و ارایه تصنیف و سپس رِنگی

 اجرای خود را به پایان می‌رسانند.

 

دستگاه همایون یکی از هفت دستگاه موسیقی ایرانی است.

این دستگاه به تناسب نام خود، حالتی شاهانه، اشرافی و باوقار دارد، ولی با این

 حال زمینهٔ اجرای بسیاری از لالایی‌ها و زمزمه‌های متداول در نقاط مختلف ایران

 است. همچنین از نغمه‌های این دستگاه در موسیقی زورخانه نیز استفاده می‌شود.

به دلیل استفاده از یک گام خاص و تفاوت محسوس در گام بالا رونده و پایین رونده

 دستگاه همایون منحصر به فردترین دستگاه موسیقی ایرانی به شمار می‌رود.

 مقایسه سایر دستگاه‌های موسیقی ایرانی با موسیقی دیگر ملل و خصوصاً

 کشورهای هم‌جوار تشابه و یکسان بودن ریشه برخی را نشان می‌دهد.

اما این مطلب در مورد دستگاه «همایون» صادق نیست.

دستگاه همایون و یا به تعبیری «دستگاه عشاق»، با حالت محزون و اسرار آمیز خود

 گوشه‌های متعددی دارد که گوشه «بیداد» اوج این دستگاه تلقی می‌شود.

آثار ارزشمندی از موسیقی ایرانی در سده قبل در این دستگاه ساخته و اجرا

 شده‌اند. «رنگ فرح» از جمله این آثار است.

از لحاظ مرکب خوانی این دستگاه به دستگاه‌های سه‌گاه و شور ارتباط دارد و وسعت

 این دستگاه را بیشتر می‌کند.

یکی از آوازهای ایرانی که اسم آن در کتب موسیقی هست آواز اصفهان است که آن

 را از متعلقات دستگاه همایون دانسته‌اند. یکی دیگر از آوازهایی که از متعلقات

 دستگاه همایون است، آواز شوشتری است. فواصل پرده‌ها در این دستگاه به صورت

 زیر است:

سل(بکار).لا(کرن).سی(بکار).دو(بکار)ر(بکار)می(بمل).می بم(کرن).فا (بکار).

نت شروع این دستگاه به طور معمول «فا» است. البته این دستگاه در کوک‌های

 دیگری با نام‌های همایون «دو» و «رِ» نیز نواخته می‌شود. در ردیف مرحوم کریمی از

 شوشتری به عنوان یکی از گوشه‌های این دستگاه نام برده شده‌است.

آلبوم بیداد محمدرضا شجریان با آهنگ‌سازی پرویز مشکاتیان از جمله آهنگ‌هایی

 است که در این دستگاه ساخته شده‌است.

گوشه‌ها

گوشه‌های ردیفی این دستگاه عبارت‌اند از:

چهارمضراب
درآمد اول
درآمد دوم: زنگ شتر
موالیان
چکاوک
طرز
بیداد
بیداد کت
نی‌داود
باوی
سوز و گداز
ابول چپ
لیلی و مجنون
راوندی
نوروز عرب
نوروز صبا
نوروز خارا
نفیر
فرنگ و شوشتری گردان
شوشتری
جامه‌دران
راز و نیاز
میگلی
موالف
بختیاری با موالف
عزال
دناسری
رنگ فرح

 



دوشنبه 5 تیر 1391 | نظرات ()





زندگینامه
تئوری موسیقی
عکس های استاد

محمدرضا کشاورز

تیر 1391

زندگینامه استاد مهران مهتدی
آلبوم عکس استاد و هنرمندان ایران زمین
آشنائی با آواز اصفهان
آشنائی با دستگاه شور
آشنائی با آواز دشتی
آشنائی با آواز افشاری
آشنائی با آواز بیات ترک
آشنائی با آواز ابوعطا
آشنائی با دستگاه سه گاه
آشنائی با دستگاه همایون
آشنائی با دستگاه چهارگاه
آشنائی با دستگاه ماهور
آشنائی با دستگاه راست پنج گاه
آشنائی با دستگاه نوا

گروه ماهور (ویولنیستها)
استاد حبیب الله بدیعی

بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
كل مطالب : عدد

RSS 2.0